Cổng thông tin quan trắc môi trường

Đã có quy trình giám sát, quản lý vận hành hệ thống quan trắc nguồn thải tự động

Bà Nguyễn Ngọc Thuý - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết: Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh có trách nhiệm giám sát dữ liệu quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục của các cơ sở thuộc đối tượng phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động. Việc kết nối và truyền dữ liệu quan trắc được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 08/2022/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Ông Vũ Đình Nam - Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Tường Tú.

Thực tế, hiện các quy định chủ yếu tập trung vào yêu cầu kỹ thuật, chưa có hướng dẫn cụ thể về phương thức và quy trình giám sát dữ liệu của cơ quan quản lý, nên các địa phương có sự triển khai thực hiện khác nhau, từ quy trình xác nhận kết nối và truyền dữ liệu... cho đến niêm phong hệ thống quan trắc tại hiện trường, trong khi hệ thống quan trắc ngày càng phát triển, dữ liệu ngày càng lớn và phức tạp; dữ liệu quan trắc có thể bị tác động tại nhiều khâu trong hệ thống, do đó, nếu chỉ giám sát dữ liệu truyền về thì chưa bảo đảm kiểm soát đầy đủ tính toàn vẹn của dữ liệu.

Vì vậy, để triển khai các chỉ đạo của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về tăng cường kiểm soát chất lượng và độ tin cậy của dữ liệu quan trắc tự động, UBND TP.HCM đã đặt ra nhiệm vụ phải hoàn thiện phương thức quản lý, giám sát hệ thống quan trắc nguồn thải tự động theo hướng đồng bộ, thống nhất và giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu việc xây dựng Quy trình giám sát, quản lý vận hành hệ thống quan trắc nguồn thải tự động trên địa bàn thành phố.

Tại hội nghị, đại diện Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường TP.HCM cũng đã trình bày dự thảo Quy trình quản lý, giám sát và kiểm soát dữ liệu quan trắc nguồn thải tự động, liên tục trên địa bàn thành phố. Trong đó, quy định rõ: Trình tự xác nhận kết nối và truyền dữ liệu quan trắc; Quản lý tài khoản truy cập thiết bị và niêm phong hệ thống quan trắc; Phương thức giám sát dữ liệu và xử lý dữ liệu bất thường; Quy trình giám sát thực tế tại trạm quan trắc; Cơ chế phối hợp giữa các đơn vị trong công tác quản lý và giám sát hệ thống quan trắc nguồn thải.

Báo cáo tại Hội nghị, đại diện Chi cục Bảo vệ môi trường Thành phố cho biết: Thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, sau sáp nhập, trên địa bàn thành phố có khoảng 400 trạm quan trắc nguồn thải tự động, liên tục do các chủ cơ sở lắp đặt theo quy định và truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

Bà Nguyễn Ngọc Thuý - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM phát biểu khai mạc Hội nghị. Ảnh: Tường Tú.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã và đang chủ động rà soát tình hình thực hiện công tác bảo vệ môi trường tại 3 địa phương; đặc biệt, xác định công tác quản lý hệ thống quan trắc nước thải và khí thải tự động, liên tục đóng vai trò then chốt trong việc giám sát bảo vệ môi trường, đảm bảo dữ liệu quan trắc được truyền trực tiếp, minh bạch về cơ quan chuyên môn để kịp thời theo dõi và xử lý các nguồn thải lớn.

Theo Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường, trên địa bàn thành phố có 24/31 cơ sở đã được cấp địa chỉ IP để thực hiện việc lắp đặt thiết bị quan trắc. Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cũng đã có văn bản rà soát, thống kê các nguồn thải của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn thành phố để tổng hợp lập danh mục cơ sở thuộc đối tượng phải thực hiện quan trắc chất thải tự động, liên tục theo quy định để đôn đốc hướng dẫn lắp đặt.

Chuyển từ "quản lý bằng hồ sơ” sang “quản trị bằng dữ liệu”

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Vũ Đình Nam - Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: TP.HCM sau sắp xếp đơn vị hành chính là địa bàn có quy mô rất lớn, với mật độ dân cư, công nghiệp và hoạt động kinh tế cao. Điều này còn đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo vệ môi trường nói chung và công tác quan trắc, giám sát các nguồn thải tự động, liên tục nói riêng.

Ông Vũ Đình Nam cũng đánh giá cao sự chủ động của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM trong việc tổ chức hội nghị chuyên sâu về một nội dung mang tính nền tảng trong quản lý môi trường hiện đại. Đây không chỉ là hoạt động chuyên môn đơn thuần, mà còn là bước đi cần thiết để chuyển đổi tư duy quản lý từ “kiểm tra sau” sang “giám sát liên tục”, từ “quản lý bằng hồ sơ” sang “quản trị bằng dữ liệu”.

Đại diện Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM trình bày tham luận tại Hội nghị. Ảnh: Tường Tú.

Để nâng cao chất lượng và tính tin cậy của dữ liệu, TP.HCM cần tăng cường kiểm soát chất lượng toàn bộ vòng đời hệ thống; bảo đảm dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống”, có giá trị pháp lý và phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước; phải "Đúng" về kỹ thuật, "Đủ" về thành phần thông số, "Sạch" về tính pháp lý và quan trọng nhất là phải "Sống" tức là dữ liệu phải được cập nhật thời gian thực, liên tục luân chuyển để tạo ra giá trị phân tích, thay vì chỉ là những con số nằm yên trong kho lưu trữ.

Ông Vũ Đình Nam cho rằng, trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ không chỉ là chuyên môn mà còn là năng lực về công nghệ, phân tích dữ liệu và quản trị hệ thống. Cục Môi trường sẽ luôn đồng hành cùng TP.HCM trong quá trình hoàn thiện các cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý trong công tác bảo vệ môi trường nói chung và quản lý, giám sát vận hành hệ thống quan trắc nguồn thải tự động, liên tục nói riêng trên địa bàn thành phố.

Tường Tú