Cổng thông tin quan trắc môi trường

Tham dự có đại diện Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cùng các chuyên gia dự án từ phía Việt Nam và Nhật Bản.

Theo ông Lê Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Dự án SIM-NDC được triển khai trong bối cảnh Việt Nam đang hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường với nhiều nội dung quy định liên quan đến quản lý phát thải khí nhà kính, xây dựng và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC)… Dự kiến Luật Bảo vệ môi trường và những văn bản hướng dẫn thực hiện sẽ được thông qua và ban hành ngay trong năm 2026. Việc thực hiện các quy định này liên quan trực tiếp đến các hoạt động và kết quả của dự án này.

Kế thừa các kết quả của giai đoạn trước, dự án đã có phiên bản chạy thử của Hệ thống báo cáo khí nhà kính trực tuyến cấp cơ sở; hoàn thiện phương pháp luận và chức năng tính toán phát thải khí nhà kính tự động cho các nguồn phát thải thuộc lĩnh vực quản lý chất thải, một số tiểu lĩnh vực thuộc lĩnh vực sử dụng năng lượng (sản xuất điện, thực phẩm - đồ uống và thuốc lá, dệt may, giấy và bột giấy), lĩnh vực sản xuất xi măng.

Phía Việt Nam đã thí điểm báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở cho ngành xi măng và chất thải. Đồng thời, tăng cường năng lực cho các bên liên quan thông qua Diễn đàn các Nhà lãnh đạo doanh nghiệp, các hội thảo tập huấn về các quy định, hướng dẫn mới nhất về quản lý phát thải khí nhà kính.

Ông Kobayashi Kenichi - Phó trưởng đại diện Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) khẳng định, Chính phủ Việt Nam đã thể hiện quyết tâm mạnh mẽ thông qua các mục tiêu giảm phát thải tham vọng trong NDC và tầm nhìn đạt mức phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Dự án SIM-NDC chính là minh chứng cho quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong giảm phát thải, biến những cam kết quốc gia này thành hành động thiết thực và kết quả có thể đo lường được.

Dự án sẽ hỗ trợ việc thực hiện và giám sát các biện pháp NDC bằng cách tăng cường hệ thống báo cáo khí nhà kính, giám sát, đo lường và thẩm định (MRV) và theo dõi NDC, cũng như lập kế hoạch giảm phát thải ở cả cấp chính sách và cấp cơ sở. Bằng cách này, dự án đóng góp trực tiếp vào việc hiện thực hóa các mục tiêu NDC của Việt Nam.

Đại diện nhóm chuyên gia thực hiện dự án cho biết, nhiệm vụ cốt lõi trong thời gian tới là nâng cấp Hệ thống Báo cáo Trực tuyến để bao phủ toàn bộ 2.166 cơ sở phát thải lớn theo Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Hệ thống mới sẽ tích hợp các tính năng thông minh như xác minh dữ liệu tự động để phát hiện bất thường, cơ chế cảnh báo lịch trình nộp hồ sơ và bảng điều khiển kỹ thuật số (Digital Dashboard) giúp các cơ quan quản lý theo dõi tiến độ một cách trực quan.

Ngoài việc nâng cấp công nghệ, dự án sẽ thực hiện thí điểm MRV cho các ngành công nghiệp nặng như điện, thép, xi măng và các lĩnh vực phi năng lượng có lượng phát thải khí nhà kính ngắn hạn (SLCPs) cao. Vai trò của khu vực tư nhân được xác định là then chốt, với kế hoạch tổ chức 15-20 khóa tập huấn và các Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp cùng VCCI. Những hoạt động này giúp doanh nghiệp tiếp cận với các khung minh bạch quốc tế như TCFD hay IFRS và thúc đẩy cam kết Net Zero.

Lộ trình của dự án kéo dài đến năm 2030, trong đó bao gồm các đợt khảo sát tại Nhật Bản để học hỏi về cơ chế giao dịch phát thải (GX-ETS), công nghệ tài chính xanh và các giải pháp đổi mới sáng tạo như CCUS hay Hydrogen. Đội ngũ triển khai quy tụ các chuyên gia từ Trung tâm Hợp tác Môi trường Quốc tế Nhật Bản (OECC), Viện Nghiên cứu Mitsubishi (MRI) và Công ty Nippon Koei.

Kết thúc cuộc họp, Ban Chỉ đạo đã thống nhất các nhiệm vụ trọng tâm cho năm tài chính 2026. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: hoàn thiện hệ thống quản lý phát thải khí nhà kính quốc gia phục vụ phân cấp quản lý cho địa phương trong Quý II/2026; lựa chọn tỉnh thí điểm để hỗ trợ kỹ thuật thực hiện chính sách NDC; và xác định danh sách các cơ sở thí điểm để hỗ trợ xây dựng kế hoạch, giám sát giảm phát thải khí nhà kính.

Khánh Ly