Cổng thông tin quan trắc môi trường

Trước áp lực phát triển kinh tế - xã hội gia tăng, công tác quản lý chất lượng môi trường không khí tại tỉnh Điện Biên đang được triển khai quyết liệt với nhiều nhóm giải pháp đồng bộ, từ kiểm soát nguồn phát thải đến nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo và thay đổi hành vi cộng đồng.

Theo định hướng của UBND tỉnh, việc kiểm soát ô nhiễm không khí được đặt trọng tâm vào các nguồn phát sinh chính như: công nghiệp, xây dựng, giao thông và sinh hoạt. Những cơ sở sản xuất, kinh doanh có phát sinh khí thải buộc phải lắp đặt và vận hành hệ thống xử lý đạt quy chuẩn, đồng thời kết nối truyền dữ liệu quan trắc tự động, liên tục về cơ quan quản lý. Trường hợp vi phạm, xả thải vượt quy chuẩn sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Thu gom, xử lý rác thải và kiểm soát nguồn phát sinh góp phần giảm ô nhiễm không khí tại khu vực dân cư ở Điện Biên. Ảnh: Hoàng Châu. 

“Chúng tôi yêu cầu các cơ sở sản xuất phải tuân thủ nghiêm quy định về môi trường, đặc biệt là đầu tư hệ thống xử lý khí thải hiện đại. Kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế”, ông Lò Văn Cương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, công tác thẩm định, đánh giá tác động môi trường được siết chặt ngay từ khâu cấp phép. Các dự án mới chỉ được triển khai khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về bảo vệ môi trường không khí. Tỉnh Điện Biên cũng tăng cường hậu kiểm, giám sát liên tục đối với các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao, áp dụng cơ chế thanh tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Trong lĩnh vực xây dựng và khai thác khoáng sản, các biện pháp kiểm soát bụi được đẩy mạnh như che chắn công trình, phun nước giảm bụi, vệ sinh phương tiện vận chuyển. Đồng thời, việc xử lý hành vi vi phạm về phát tán bụi, khí thải ra môi trường cũng được thực hiện nghiêm minh.

Đối với nguồn phát thải từ sinh hoạt và nông nghiệp, tỉnh Điện Biên chú trọng giảm thiểu tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch - một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí cục bộ. Các mô hình thu gom, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp theo chuỗi giá trị đang được khuyến khích nhân rộng.

“Thực hiện Kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí tỉnh Điện Biên giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, xã Thanh Nưa đẩy mạnh tuyên truyền người dân không đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời; phối hợp tổ chức vệ sinh môi trường định kỳ và kiểm tra các cơ sở sản xuất có nguy cơ phát sinh bụi, khí thải. Nhờ đó, nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường được nâng lên, nhiều điểm tồn lưu rác thải tự phát từng bước được xử lý, tình trạng ô nhiễm cục bộ giảm rõ rệt”, ông Chu Văn Bách, Chủ tịch UBND xã Thanh Nưa (Điện Biên) cho biết.

Theo ông Bách, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục vận động người dân áp dụng các mô hình xử lý phụ phẩm nông nghiệp thân thiện môi trường, tăng cường giám sát nguồn phát thải từ hoạt động xây dựng, vận tải và sinh hoạt nhằm góp phần cải thiện chất lượng không khí bền vững trên địa bàn.

Nâng cao năng lực quan trắc

Trong lĩnh vực giao thông, Điện Biên tập trung điều tiết, phân luồng hợp lý nhằm giảm ùn tắc và phát thải. Hệ thống vận tải công cộng từng bước được phát triển, khuyến khích người dân chuyển đổi sang sử dụng phương tiện thân thiện môi trường. Đồng thời, tỉnh triển khai lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sạch và phát triển hạ tầng trạm sạc.

“Giảm phát thải từ giao thông là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lò Văn Cương khẳng định.

Ứng dụng thiết bị bay không người lái trong giám sát môi trường, hỗ trợ quản lý chất lượng không khí và tài nguyên tại Điện Biên. Ảnh: Xã Mường Ảng. 

Một điểm nhấn quan trọng trong quản lý chất lượng không khí là nâng cao năng lực quan trắc và cảnh báo. Tỉnh Điện Biên đang đầu tư mở rộng mạng lưới quan trắc tự động, ưu tiên các khu vực đô thị, giao thông và công nghiệp trọng điểm. Dữ liệu quan trắc được kết nối, chia sẻ kịp thời, phục vụ công tác quản lý và cảnh báo sớm ô nhiễm.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại như viễn thám, thiết bị bay không người lái và nền tảng số được đẩy mạnh nhằm giám sát hiệu quả các nguồn thải. Sự tham gia của cộng đồng trong giám sát môi trường cũng được khuyến khích, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức được xác định là giải pháp nền tảng. Các chương trình truyền thông đa dạng, lồng ghép trong trường học và cộng đồng dân cư giúp người dân hiểu rõ tác hại của ô nhiễm không khí, từ đó thay đổi thói quen sinh hoạt, sản xuất theo hướng thân thiện môi trường.

Song song với đó, tỉnh Điện Biên tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý và lực lượng chuyên môn. Việc xã hội hóa nguồn lực, huy động sự tham gia của doanh nghiệp và hợp tác quốc tế cũng được chú trọng nhằm đầu tư cho công nghệ sạch và các giải pháp giảm phát thải.

Với cách tiếp cận toàn diện, từ kiểm soát nguồn thải, phát triển hạ tầng đến nâng cao nhận thức cộng đồng, Điện Biên đang từng bước cải thiện chất lượng không khí, hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

Hoàng Châu - Hương Ly