16/02/2017 10:12:34 CH

 

Tăng cường thực thi pháp luật để bảo vệ động vật hoang dã

Thời gian qua, những bất cập của quá trình thực thi pháp luật đã gây ra nhiều trở ngại với công tác bảo vệ tương lai của các loài động vật hoang dã (ĐVHD) như hổ, tê giác, tê tê và những loài nguy cấp, quý hiếm khác ở nước ta. Việc xử lý mạnh tay đối với các hành vi vi phạm là vấn đề cấp bách.

Còn nhiều thách thức

Hiện nay, áp lực đối với sự sống còn của loài động thực vật nguy cấp, quý hiếm ngày càng lớn do môi trường sống bị thu hẹp, ô nhiễm môi trường, thiên tai, biến đổi khí hậu và tình trạng khai thác, săn bắn, tiêu thụ động, thực vật trái phép ngày càng gia tăng. Trong khi đó, công tác quản lý, bảo vệ các loài động thực vật nguy cấp, quý hiếm của các bộ ngành, cơ quan, tổ chức liên quan tại nước ta trong thời gian qua còn nhiều bất cập.

Thực tế cho thấy, các quy định pháp luật về danh mục chế độ quản lý, vận chuyển, khai thác sử dụng loài nguy cấp quý hiếm ở nước ta còn mâu thuẫn và chồng chéo; một số luật quy định của đa dạng sinh học và văn bản hướng dẫn thực thi luật không khả thi do không được các cơ quan chức năng triển khai trong thực tế. Bên cạnh đó, hệ thống cơ quan quản lý bảo tồn còn chưa thống nhất; sự phối hợp hoạt động giữa các cơ quan có thẩm quyền về quản lý, bảo vệ loài nguy cấp còn chưa chặt chẽ.

Các cá thể rùa nuôi nhốt tại trang trại. Ảnh: ENV
Các cá thể rùa nuôi nhốt tại trang trại. Ảnh: ENV

Trên thực tế, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luậ về bảo tồn động, thực vật quý hiếm, nguy cấp còn nhiều hạn chế do lực lượng mỏng, trang biết bị thực thi công vụ còn chưa đáp ứng yêu cầu công việc. Chế tài xử lý vi phạm pháp luật còn nhẹ, chưa đồng bộ, ranh giới xử lý hành chính và hình sự chưa rõ ràng….

Thời gian qua, tình hình khai thác, mua bán, vận chuyển và tiêu thụ các loài động thực vật hoang dã nói chung và động thực vật nguy cấp, quý hiếm diễn biến phức tạp, đặc biệt thường xảy ra ở những đia phương còn nhiều rừng tự nhiên, và những địa phương giáp ranh biên giới Việt Nam – Trung Quốc – Lào – Campuchia…

Cần xử lý mạnh tay

Trước tình hình đó, việc áp dụng hình phạt như một biện pháp răn đe đối với các hành vi vi phạm là điều thiết yếu để đảm bảo sự tuân thủ pháp luật. Nếu hành vi vi phạm không chấm dứt sau khi bị xử lý lần đầu, cơ quan chức năng cần tăng dần mức xử phạt trong những lần tiếp theo cho đến khi những rủi ro và chi phí pháp lý lớn đến mức đối tượng vi phạm cảm thấy phải chấm dứt hành vi vi phạm không đáng có đó.

Đặc biệt, tội phạm liên quan đến sản phẩm của ĐVHD nguy cấp, quý hiếm phải bị khởi tố. Tất cả những hành vi buôn bán trái phép hoặc vận chuyển trái phép sản phẩm, bộ phận của loài ĐVHD nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ phải bị khởi tố theo quy định pháp luật hiện hành. Hoạt động thực thi pháp luật chỉ đem lại hiệu quả nếu các cơ quan chức năng áp dụng pháp luật để đấu tranh, phòng ngừa tội phạm. Một hình phạt nghiêm  minh với đối tượng sẽ là hồi chuông cảnh báo cho những đối tượng khác có hành vi buôn bán, vận chuyển trái phép ĐVHD hay sản phẩm, bộ phận của ĐVHD.

Cần xử lý nghiêm minh các hành vi buôn bán trái phép hoặc vận chuyển trái phép ĐVHD hoặc sản phẩm, bộ phận của loài ĐVHD nguy cấp, quý hiếm
Cần xử lý nghiêm minh các hành vi buôn bán trái phép hoặc vận chuyển trái phép ĐVHD hoặc sản phẩm, bộ phận của loài ĐVHD nguy cấp, quý hiếm

Bên cạnh đó, một vấn nạn cần quan tâm trong thực thi pháp luật để bảo vệ ĐVHD đó là tham nhũng - vấn đề vô cùng nghiêm trọng và mang tính nhạy cảm. Trong lĩnh vực bảo vệ ĐVHD, hành vi tham nhũng có thể là việc chủ các cơ sở gây nuôi ĐVHD hối lộ để cán bộ quản lý “làm ngơ” trước các sai phạm hoặc những kẻ phạm tội sẵn sàng “chạy án” để không bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử phạt.

Tham nhũng không những cản trở các nỗ lực bảo vệ ĐVHD, đẩy ĐVHD tới nguy cơ tuyệt chủng, mà còn làm suy giảm niềm tin của cộng đồng vào vai trò quản lý, bảo vệ nền đa dạng sinh học của nước nhà của các cơ quan chức năng. Tham nhũng cũng phá hoại nền pháp quyền, cản trở sự phát triển của xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế và thậm chí còn có thể đe dọa an ninh quốc gia.

Được biết, ENV dự định sẽ vận hành đường dây nóng để cộng đồng có thể thông báo về các hành vi tham nhũng trong lĩnh vực bảo vệ ĐVHD nhằm đem lại sự minh bạch cho công tác này. Từ những thông tin được người dân cung cấp, Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) sẽ hợp tác với UBND các tỉnh để tố giác hành vi phạm pháp và tham nhũng của cán bộ trực thuộc. Đây sẽ là bước khởi đầu của cuộc chiến lâu dài nhằm minh bạch hóa và tăng cường hiệu quả công tác bảo vệ ĐVHD.

Tuyết Chinh

Từ Khóa: